SƏRRAF QASIMIN DİNİ YARADICILIĞI - (Tədqiqatçı araşdırması)
Görkəmli ustad şair Sərraf Qasımın zəngin bədii irsində və şərəfli ömür yolunda onun dini-fəlsəfi yaradıcılığı müstəsna və şərəfli bir yer tutur. İlahidən gələn böyük istedadını, qələmini və bədahətən söz demək qüdrətini İslam dəyərlərinin tərənnümünə, Əhli-beyt sevgisinə həsr edən Sərraf Qasım el arasında “Əhli-beyt şairi” və “Haqq aşığı” (Haqqın, ədalətin və mənəvi həqiqətlərin səsini ucaldan el sənətkarı) kimi tanınmış və sevilmişdir. Bir saz-söz sənətkarı kimi hər zaman mənəvi dəyərlərə üstünlük verən şairin dini-fəlsəfi lirikasında nəfsin tərbiyəsi, halallıq, dünyagörmüşlük, İlahi ədalətə inam və İslam əxlaqı anlayışları ana xətt təşkil etmişdir. Onun yaradıcılığındakı bu istiqamət təkcə dini ehkamların şeirə çevrilməsi deyil, bütövlükdə insanı kamilliyə, Allaha və ali mənəviyyata səsləyən uca bir məktəb olmuşdur. O, sözün sehri ilə İslam əxlaqını xalqın qəlbinə, şüuruna güclü bir şəkildə həkk etməyi bacarmışdır. Xüsusilə də ahıl çağlarından etibarən ömrünün sonuna qədər zəngin söz xəzinəsi vasitəsilə insanları mənəvi maarifləndirməyə həsr edən Sərraf Qasım şəxsən dini mərasimlərdə mərsiyəxanlıq etmiş, Quran oxuyucusu olmuş, buna görə də el arasında təkcə ustad sənətkar kimi deyil, eyni zamanda dəyərli bir din xadimi kimi də dərin hörmət qazanmışdır.
✅ Sovet dövründə dini əqidə fədakarlığı;
Sərraf Qasımın dini yaradıcılığının ən mühüm və dəyərli məqamlarından biri onun bu yaradıcılığının “Sovet məfkurəsi” dövründə yaranması olmuşdur. Dini təbliğatın qadağan olunduğu, məscidlərin və mənəvi dəyərlərin təzyiqlərə məruz qaldığı ağır rejim şəraitində şair böyük cəsarət və əqidə möhkəmliyi nümayiş etdirərək Əhli-beyt sevgisini, İslam əxlaqını yaşatmış və təbliğ etmişdir. Onun qələmə aldığı dini şeirlər və mərsiyələr əlyazmalar şəklində gizlin surətdə paylanmış, el məclislərində sinədən-sinəyə ötürülərək xalqın mənəviyyatını yaşatmışdır. Bu səbəbdən onun həmin dini əsərləri hər zaman maraqla qarşılanmış və böyük əhəmiyyət kəsb etmişdir. Məhz bu fədakarlığına görə tədqiqatçılar tərəfindən Sərraf Qasım həmin dövrdə Azərbaycan şairləri arasında ən zəngin dini yaradıcılığa və mərsiyə yaradıcılığına malik müstəsna sənətkar kimi dəyərləndirilir.
✅ Dini poeziyanın janr və forma müxtəlifliyi;
Çoxsaylı dini şeirlərin müəllifi olan Sərraf Qasımın yazdığı mərsiyələr, növhələr və sinəzənlər əsasən fərqli tərzlər və formalarda (o cümlədən cığalı və mənsur şeirlər və bayatılar janrında) yaranmış, bununla da Sərraf Qasım Azərbaycan dini poeziya tarixinə və mərsiyəçilik ənənəsinə böyük yeniliklər gətirmişdir. O, klassik mərsiyəçilik ənənələrini İlahi sevgidən doğan dərin irfani məzmun və səlis xalq dili ilə sintez edərək, dini poeziya tariximizdə özünəməxsus kamil bir dəst-xətt formalaşdırmışdır.
✅ Zəngin irsi və çap olunmuş əsərləri;
Həyatı boyunca abid, arif və mömin bir bəndə kimi ömür sürən Sərraf Qasımın dini irsinin bir hissəsi onun zəngin mərsiyələrindən ibarət “Hüseyn matəminə qərq olanlar gəlsin” adlı 570 səhifəlik fundamental kitabında işıq üzü görmüşdür. Buna baxmayaraq, ustadın zəngin dini-bədii xəzinəsinin bir hissəsi isə hələ də öz nəşrini və oxucusu ilə görüşünü gözləyən əlyazmalar şəklində qalmaqdadır.
✅ Şairin dini yaradıcılıq irsi 3 əsas istiqamətdən ibarətdir:
📌 QEYD: Hazırda Sərraf Qasımın zəngin dini irsinin elektron versiyası tam şəkildə hazır olmadığı üçün ustadın dini yaradıcılığının müəyyən bir hissəsinin linki bu məqaləyə yerləşdirilmişdir.
Tədqiqatçı-filoloq G.Mehdiyeva
01.09.2026, Bakı.
✦ ▬▬▬ ✦ ▬▬▬ ✦
⚠️ DİQQƏT:
Aşağıdakı sayta daxil olmaqla Sərraf Qasımın həyatı və yaradıclığı barədə, onun yaratdığı aşıq məktəbi və ədəbi məktəb haqqında daha ətraflı məlumatlar əldə etmək mümkündür:
wwwSarrafQasim
Yorumlar
Yorum Gönder